Frigiliana’s verleden bewaard

P1040595Spanje: Frigiliana in Andalusië,
28 december 2013,

Het fort, Castillo de Lizar, is het hoogst gelegen gebouw van Frigiliana. Van daaruit kijk ik naar beneden, naar de wit geverfde huizen van het dorp. Fort is een groot woord, er staan alleen nog een paar muren overeind van het Arabische kasteel uit de 9e eeuw. De christenen hebben het verwoest, zeven eeuwen later. Bij dat gevecht in 1569, bekend als La batalla del Peñón de Frigiliana, sprong een groot deel van de Moorse dorpelingen van de rotsen naar beneden. De Río Higuerón ligt honderden meters lager in een nauwe kloof. Liever dood dan het slachtoffer worden van de christenen, zal de gedachte zijn geweest.
De bloedige geschiedenis van Frigiliana, en de strijd tussen de moren en christenen, is een aantal jaren geleden door de Spaanse kunstenaars Pilar Garcia Millan en Amparo Ruiz de Luna in 12 mozaïeken verbeeld. De panelen sieren de buitenmuren van de witte huizen in de nauwe, steile straatjes.

Frigiliana werd in 1983 geëerd met het predikaat ‘mooiste dorp van Spanje’. Dat had het bergdorp grotendeels te danken aan de man die burgemeester was in de jaren 1979-1983, Antonio Navas Acosta. Hij liet de straatjes van de oude Moorse wijk Barrio Alto renoveren, verordonneerde dat de dorpelingen hun huis ieder jaar opnieuw wit moesten verven en zag erop toe dat ook de nieuwbouw paste in het totaalplaatje van de pueblo blanco.

Niet gerenoveerd en niet wit geverfd, en alleen al daarom erg opvallend, is het enorme Palacio de los Condes, ook wel El Ingenio genoemd. Het was lange tijd een paleis, het huis van de rijke familie Manrique de Lara. Van die rijkdom is niets meer te zien. Het robuuste pand is vervallen en lijkt leeg, maar er huist een keramiekwinkeltje, een café en zelfs een fabriek. Daar maken ze miel de caña, suikerrietsiroop of melasse.

In een kleine winkel in de hoofdstraat koop ik die avond een potje Miel de Caña Nuestra Señora del Carmen. Alleen rijst daarna de vraag: wat doe je met suikerrietsiroop? Als ik dit via internet opzoek, vind ik een recept waarbij de melasse wordt gebruikt voor een aubergine-gerecht. Ook ontdek ik nog iets heel anders: het televisieprogramma Keuringsdienst van Waarde onderzocht in 2003 waar en hoe de tomatensaus van Bertolli wordt gemaakt. Ook traceerde men de locatie van het reclamefilmpje waarin Italiaanse vrouwen op leeftijd in grote pannen met saus roeren. En inderdaad: dat filmpje werd niet in Italië opgenomen maar hier in de suikerrietsiroop-fabriek van Frigiliana.